Finnski dekkjaframleiðandinn Nokian er að koma með á markað vetrardekk sem á að virka bæði sem nagladekk og naglalaust dekk. Nokian telur sig vera að gjörbylta vetrardekkjum með þessum nýjum dekkjum, Hakkapeliitta 01. Þróunin á þessum dekkjum hefur staðið yfir í tíu ár og er útkoman dekk þar sem naglarnir aðlagast breytilegum aðstæðum á veginum. Þegar hitastigið breytist, stilla naglarnir sig sjálfvirkt á milli þess að vera virkir eða óvirkir. Þetta þýðir með öðrum orðum að naglarnir skjótast út úr dekkinu eftir þörfum og dragast til baka þegar þeirra er ekki þörf.
Talið ómögulegt
„Hinn nýi Nokian Tyres Hakkapeliitta 01 er ein stærsta nýsköpun fyrirtækisins síðan við kynntum fyrsta vetrardekkinu fyrir meira en 90 árum,“ segir Paolo Pompei, forstjóri Nokian Tyres. Niðurstaðan á að vera dekk sem dregur úr sliti á vegum um allt að 30 prósent miðað við áður. Grip á ís batnar um allt að 10 prósent og grip í bleytu um allt að 5 prósent, samkvæmt Nokian. Dekkið á einnig að vera hljóðlátara.
„Þetta nýja vetrardekk áorkar því sem áður var talið ómögulegt. Nagladekk sem bregst við hitabreytingum til að veita hámarksöryggi, á sama tíma og það hlífir veginum,“ segir Pompei ennfremur.
„Stóra spurningin er hvernig dekkið eyðist, þar sem þetta eru jú hreyfanlegir hlutar sem verða fyrir miklu álagi. Nöglunum er ýtt út og þeir dregnir inn aftur,“ segir Andreas Haaland-Carlsen, ritstjóri norska miðilsins Motor, sem var viðstaddur kynninguna á prófunarsvæði Nokian í Norður-Finnlandi.
Væntanlegt í haust
Haaland-Carlsen segir að engin fjarstýring eða neitt álíka sé til staðar. Dekkið stýrir þessu sjálft eftir aðstæðum. Dekkið er uppbyggt úr þremur lögum. Grunnlagi, lagi þar sem naglarnir sitja og svo ytra lagi. Gúmmíblanda dekksins samanstendur að hluta til af endurnýjanlegum efnum, svo sem náttúrulegu gúmmíi, líf-kvoðu og líf-olíum, þar á meðal efnum sem unnin eru úr furu-kvoðu og repjuolíu.
Hakkapeliitta 01 verður aðgengilegt neytendum frá haustinu 2026. Mikilvægustu markaðirnir eru Norðurlöndin og Norður-Ameríka. Nokian Tyres framleiðir dekkið í verksmiðju sinni í Nokia, Finnlandi.
Dekkið er gert fyrir fólksbíla, jepplinga og jeppa (SUV). Það er vottað með „Three-Peak Mountain Snowflake“ og „Ice Grip“ táknunum. Samkvæmt heimildum verður verðið um fimm prósentum hærra en á Hakkapeliitta 10.
MAX1 hefur fylgst vel með gangi mála – algjör bylting
,,Við höfðum fylgst vel með gangi mála í þróun þessa dekks sem kemur á markað í haust. Það er mat margra að þarna sé á ferðinni algjör bylting. Við eigum eftir að fræðast enn meira um dekkið en við erum að halda út til Helsinki í Finnlandi um helgina þar sem við hittum fyrir forráðamenn Nokian. Þar munum við fræðast enn meira og fá góða kynningu á þessum nýjum dekkjum frá fyrirtækinu,“ sagði Jón Sverrir Jónsson, rekstrarstjóri MAX1 á Bildshöfða í samtali við fibfrettir.is. Með honum á kynningunni hjá Nokian verður Anton Smári Rúnarsson framkvæmdastjóri MAX1 sem er umboðsaðili og innflytjandi dekkjanna hér á landi.
Jón Sverrir sagði að allir umboðsaðilar Nokian á Norðurlöndunum yrði saman komnir á kynningarfundinum í Helsinki.
,,Við komum heim vel upplýstir og fróðari um þessi dekk. Við erum nú þegar búnir að sjá myndbönd sem vöktu mikla athygli. Þetta er bylting að okkar mati og mjög spennandi kostur. Dekkið á að draga umtalsvert úr sliti á malbiki og gripið verður meira. Þetta er mjög áhugavert í alla staði,“ sagði Jón Sverrir Jónsson.
Hugmynd Einars Einarsson með hreyfanlegum snjónöglum vakti mikla athygli
Af þessu tilefni er gaman að rifja upp nýsköpunar hugmynd Einars Einarsson frá áttunda áratug síðustu aldar. Einar var landsþekktur hugsjónamaður og uppfinningamaður. Hann rak dekkjaverkstæðið Sólningu og var þekktur fyrir mikinn drifkraft og frumlega hugsun. Dagblaðið Vísir fjallaði um málið í október 1972.
Á þessum tíma vann Einar að því að endurbæta hugmynd sína um nagladekk með inndraganlegum broddum. Þetta vakti það mikla athygli að framleiðendur Goodyear sendu honum bréf og óskuðu eftir því að fá að fylgjast með tilraunum hans. Framleiðendurnir báðu hann um að búa til fjögur dekk sem þeir gætu haft til reynslu.
Hugmynd Einars rataði inn á Alþingi Íslendinga nokkrum árum síðar þar sem fram kom að hann hefði snúið sér til iðnaðarráðuneytisins varðandi hjólbarða þá, sem hann hefur fundið upp með hreyfanlegum snjónöglum. Morgunblaðið sagði frá málinu í febrúar 1978.
Ráðuneytið tók mál Einars til meðferðar þar sem hann óskaði m.a. eftir fjárhagslegum stuðningi við verkefnið. Iðnþróunarstofnun kannaði málið og taldi rétt væri að prófa uppfinninguna betur en gert hefði verið. Mælti hún með styrk til Einars í þessu skyni.
Nægjanlegur styrkur til verkefnisins fékkst ekki
Talað var um styrk á bilinu 1-2 milljónir á þeim tíma. Einar taldi þessa tölu með öllu ófullnægjandi en kostnaðaráætlun hans við smíði dekkjanna og prófun útbúnaðar var um ellefu milljónir. Að lokum sá fjárveitinganefnd sér ekki fært að gera tillögu um fjárveitingar í þessu skyni í fjárlögum fyrir 1978. Það er vert að taka fram að í bréfi Einars til nefndarinnar hafði hann fært upphæðina úr ellefu milljónum niður í um átta milljónir. Lengra fór málið ekki. Þótt hugmyndin hafi aldrei náð fullri útbreiðslu vegna reglna um vegslit, hafði barátta hans mikil áhrif.
