Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur gefið út bráðabirgðatölur um banaslys í umferðinni árið 2025. Tilkynnt var um u.þ.b. 19.400 dauðsföll, sem er 3% fækkun frá árinu 2024, eða sem nemur 580 færri mannslífum. Þessi fækkun er marktæk í ljósi þess að fjöldi ökutækja og ekinna kílómetra fer vaxandi innan ESB.
Þörf á áframhaldandi átaki
Gögnin undirstrika hins vegar einnig þörfina á áframhaldandi átaki, þar sem flest aðildarríki eru ekki enn á réttri leið með að ná markmiði ESB um að helminga fjölda látinna og alvarlega slasaðra í umferðinni fyrir árið 2030.
Eistland og Grikkland sýndu mestu fækkunina á banaslysum
Árangurinn er mjög mismunandi eftir löndum. Eistland og Grikkland sýndu mestu fækkunina á banaslysum, eða 38% í Eistlandi og 22% í Grikklandi. Miðað við bráðabirgðatölur eru Belgía, Búlgaría, Danmörk, Pólland og Rúmenía á áætlun um að ná fækkunarmarkmiðinu fyrir árið 2030.
Engu að síður eru Rúmenía, Búlgaría og Króatía enn með hæstu dánartíðni í umferðinni innan ESB. Öruggustu vegirnir eru í Svíþjóð og Danmörku, þar sem einungis eru um 20–23 dauðsföll á hverja milljón íbúa.
Vegir í dreifbýli eru áfram þeir hættulegustu
Vegir í dreifbýli eru áfram þeir hættulegustu og valda 53% banaslysa, samanborið við 38% í þéttbýli og 8% á hraðbrautum. Innan þéttbýlis eru viðkvæmir vegfarendur, þar á meðal gangandi, hjólandi og notendur vélknúinna tvíhjóla eða léttra farartækja. 70% þeirra sem láta lífið, oftast í árekstrum við fólksbíla eða vörubíla. Karlmenn eru 77% þeirra sem látast.
Ef litið er til tegunda farartækja eru:
- Fólksbílar: 44% banaslysa.
- Mótorhjól og skellinöðrur: 21%.
- Gangandi vegfarendur: 18%.
- Hjólreiðafólk: 9%.
- Létt farartæki (t.d. rafskutlur): Dauðsföllum fer fjölgandi.
ESB gegnir lykilhlutverki við að setja staðla fyrir ökutæki og innviði
Gegn þessu bakslagi stendur verkefnið Vision Zero sem miðar að því að engin dauðaslys verði í umferðinni árið 2050. Þótt landsbundin yfirvöld sjái um flestar daglegar öryggisráðstafanir, gegnir ESB lykilhlutverki við að setja staðla fyrir ökutæki og innviði, bæta löggæslu þvert á landamæri og fjármagna umferðaröryggisverkefni, þar á meðal uppfærðar kröfur um ökuskírteini og skoðun ökutækja.
Fyrir neytendur undirstrikar þessi þróun mikilvægi öryggis ökutækja, ábyrgrar hegðunar í umferðinni og áreiðanlegra innviða, sem hefur bein áhrif á öryggi í daglegum ferðum og traust fólks á evrópskum vegum.
