Allt of mörg tilvik eru um rangar rukkanir vegna kílómetragjaldsins sem tekið var upp um sl. áramót og segir Runólfur Ólafsson, framkvæmdastjóri Félags íslenskra bifreiðaeigenda, að Skatturinn hafi viðurkennt að tæknilegir gallar séu í kerfunum sem unnið er eftir við álagningu gjaldsins.
„Framkvæmdin er upp í loft,“ segir Runólfur, „en þeir telja sig vera að komast fyrir vind, ef svo má að orði komast,“ segir hann. Runólfur segir að álagning kílómetragjaldsins hafi komið illa við marga og þótt fólk fái ranga álagningu leiðrétta eftir á geti hún haft veruleg fjárútlát í för með sér á þeim tímapunkti þegar greiða þarf hið ofrukkaða gjald. Þetta er meðal þess sem fram kemur í viðtrali við Runólf Ólafsson, framkvæmdastjóra Félags íslenskra bifreiðaeigenda, FÍB, í helgarblaði Morgunblaðsins.
Verulegir hnökrar
„Framkvæmdin er ófullnægjandi. Síðasta innheimta, sem var innheimta númer tvö á þessu ári, var með verulegum hnökrum. Forvígismenn Skattsins hafa reynt að fullvissa okkur um að þeir séu að ná tökum á þessu, en það er auðvitað allt of seint. Þetta á að vera klárt þegar menn fara í svona grundvallarbreytingu á skattkerfinu, en þá þarf kerfið að vera klárt og ekki einhverjar hindranir á leiðinni. Það er gjörsamlega óþolandi,“ segir Runólfur.
Hann segir að markmiðið hljóti að vera að fá almenning til að sætta sig við kerfisbreytinguna og því eigi kerfin að vera tilbúin þegar innheimtan hefst, en ekki að nota íslensku aðferðina „þetta reddast“ og vera enn að þróa kerfin eftir að innheimta er hafin. Slíkt dragi úr tiltrú almennings á kerfinu. Runólfur segist vera með mörg dæmi um að fólk hafi verið ofrukkað um kílómetragjaldið.
„Við erum líka með dæmi um fólk sem hafði samviskusamlega sent inn upplýsingar í gegnum island.is um kílómetrastöðu ökutækja sinna bæði innan tilskilins frests í janúar og síðan aftur mánuði seinna, þ.e. í febrúar, en verið ofrukkað. Við erum einnig með önnur tilvik þar sem bíll var skoðaður snemma á síðasta ári og síðan aftur snemma á þessu ári, þannig að opinberir aðilar höfðu öll gögn í höndum um ekna kílómetra. En samt var fólk að fá rukkun fyrir akstur í einn mánuð, sem jafnvel miðaðist við hálfs árs akstur,“ segir hann.
Runólfur segir að starfsmenn Skattsins hafi viljað meina að aðeins mjög lítið hlutfall bifreiðaeigenda hafi lent í ofrukkun, en miðað við umfjöllun á samfélagsmiðlum og þau símtöl sem Félag íslenskra biðreiðaeigenda hefði fengið virtist það ekki vera raunin.
Sinnt með hangandi hendi
„Allar línur loguðu hér um síðustu mánaðamót,“ segir Runólfur, en þar hafi m.a. verið á ferð fólk sem náði engu sambandi við Skattinn og svo virtist sem þjónustan þar hefði ekki verið til staðar til að mæta álagi vegna rangra reikninga. Hann nefnir að rangir reikningar hafi ekki verið leiðréttir fyrr en í fyrsta lagi um næstu mánaðamót á eftir og í sumum tilvikum hafi það tekið enn lengri tíma. „Það er ekki gott þegar hið opinbera sinnir svona framkvæmd með hangandi hendi,“ segir Runólfur.
Kerfin frá veitufyrirtæki?
„Það er ekki eins og við séum að finna upp þessi tölvukerfi í dag, þetta er allt til. Við erum að fá innheimtur í þessum dúr fyrir hita og rafmagn frá veitufyrirtækjum. Þetta er þekkt fyrirkomulag og notkun er áætluð ef ekki er til mælastaða. En einhver grallarinn sagði að þeir hefðu greinilega keypt kerfin frá einhverju veitufyrirtæki, en þar vissu menn að þar væri meiri heitavatnsnotkun í febrúar og þess vegna hefðu reikningarnir hækkað,“ segir hann. Hann segir mikilvægt að fólk skili inn kílómetrastöðunni mánaðarlega í gegnum island.is, en þeir sem hafi ekki aðstöðu til þess hafi engan annan kost en að láta lesa af mælinum á skoðunarstöðvum. Það kosti hins vegar 700–800 krónur í hvert sinn. Eðlilegt væri að fólk gæti sent inn gögn endurgjaldslaust, ef það treysti sér ekki til þess að nota rafrænu gáttina, en ekki hafi verið komið til móts við það.
Andvana fætt
Spurður hvaða einkunn hann gæfi stjórnvöldum fyrir framkvæmd innheimtu kílómetragjaldsins, sagði Runólfur að því miður væri málið andvana fætt, þegar verið væri að sníða af hnökra langt inn í nýtt ár. „Þessi fyrstu skref fá því miður falleinkunn,“ segir Runólfur. Hann nefnir einnig að FÍB o.fl. hafi fengið heimsókn í desember sl. frá samtökum breskra bílaleiga, sem hafi verið að undirbúa sína félagsmenn fyrir fyrirhugaða upptöku kílómetragjalds á rafbílaárið 2028. Hér hafi lögin verið samþykkt í desember og komið til framkvæmda 1. janúar. „Það er eins og vinnan hjá stjórnvöldum hafi ekki farið af stað fyrr en búið var að samþykkja lögin,“ segir Runólfur Ólafsson í samtalinu við Morgunblaðið.
