Eyjólfur Ármannsson innviðaráðherra fékk í gær afhenta skýrslu starfshóps um strandsiglingar undir yfirskriftinni „Strandsiglingar í alfaraleið – hvað þarf til?“ Í skýrslunni leggur starfshópurinn fram sjö tillögur um aðgerðir stjórnvalda sem væru til þess fallnar að styrkja forsendur fyrir strandsiglingar og vöruflutninga á sjó. Tillögur starfshópsins verða nú teknar til skoðunar í ráðuneytinu að því er fram kemur á vef stjórnarráðsins.
Það er mat starfshópsins að auknir strandflutningar muni auka öryggi á þjóðvegum landsins, draga úr kostnaði ríkisins við þjóðvegakerfið vegna þungaflutninga og styðja við aðgerðir í loftslagsmálum.
Í skýrslunni segir að vöruflutningar hafi þróast þannig frá síðustu aldamótum að landflutningar hafi að verulegu leyti tekið við af strandflutningum en aðeins eitt félag sinni þeim nú hér á landi. Starfshópurinn telur þær breytingar helgast m.a. af hækkun opinberra gjalda á strandsiglingar á undanförnum árum. Nauðsynlegt sé að endurskoða kolefnisálögur á strandflutningum sem í raun eru nú að vinna gegn megin markmiðum slíkra skatta en staðreyndin er að kolefnisspor strandflutninga er minna en landflutninga.
Mikilvægasta leiðin væri að færa hluta landflutninga yfir í strandflutninga þar sem aðstæður leyfa
Starfshópurinn telur heildstæða nálgun mikilvæga til að draga úr vexti landflutninga með stefnumótun, efnahagslegum hvötum og endurskoðun á skipulagi flutningakerfisins. Ein mikilvægasta leiðin væri að færa hluta landflutninga yfir í strandflutninga þar sem aðstæður leyfa. Langstærstur hluti vöruflutninga hér á landi fer fram með stórum bifreiðum um þjóðvegi. Álag á vegi hefur aukist hratt á undanliðnum árum, þ.m.t. umferð þungra vörflutningabíla, sem eykur umhverfisáhrif og kostnað við viðhald vega og dregur úr umferðaröryggi.
Verði ekkert að gert mun álag og kostnaður á vegakerfið vaxa umtalsvert á næstu árum
Verði ekkert að gert blasi við að landflutningar haldi áfram að aukast og álag á vegakerfið og kostnaður við það vaxi umtalsvert á næstu árum. Í skýrslunni kemur fram að vegagerðin telji að innviðaskuld í þjóðvegakerfinu nemi um 180 ma. kr. og að hún eigi að verulegu leyti rætur að rekja til þungaflutninga á vegum landsins.
Á meðal helstu tillagna starfshópsins er að Vegagerðin hraði mati á kostnaði og ábata vegna landflutninga við þjóðvegakerfið og því verði lokið eigi síðar en árið 2027. Þær upplýsingar verði nýttar við stefnumótun stjórnvalda varðandi vegakerfið, losun gróðurhúsalofttegunda og umferðaröryggi.
Ennfremur að árvekni stjórnvalda í málefnum strandflutninga verði aukin með formlegri samvinnu Vegagerðarinnar og Hafnasambands Íslands undir forystu innviðaráðuneytisins í samráði við hagaðila, þar sem fylgst er með þróun vöruflutninga og gerðar tillögur um viðbrögð stjórnvalda eftir því sem ástæða er til og tök eru á. Slíkt samstarf mun skapa vettvang til að meta rekstrarforsendur, innviði, regluverk og markaðsforsendur strandsiglinga.
